Het gebied waar de Rijn zijn tocht naar de zee voltooit, kent een rijke geschiedenis. Hier hebben de graven van Holland gewoond, hier hadden de rijke kooplieden in de Gouden Eeuw hun herenhuizen en hun lusthoven. In Katwijk vind je nog sfeervolle laagbouw langs de Boulevard, afgewisseld door monumenten als de Witte Kerk en de Vuurbaak. Een goed beeld van het Katwijk van vroeger biedt het Katwijks Museum. Ook Katwijk aan den Rijn heeft veel moois. Op deze pagina lichten we een aantal bezienswaardigheden voor u uit.
Vuurbaak
De Katwijkse vuurtoren ligt aan het Vuurbaakplein. De Katwijkse Vuurbaak is voor de visserij van groot belang geweest. Al in de 17e eeuw kon men hier aan wal, met het maken van vuren, de schepen veilig het strand op loodsen. De Katwijkse Vuurbaak stamt uit 1605 en is daarmee de oudste Vuurbaak van Nederland. In navolging van Katwijk kreeg elke vissersplaats aan de kust zijn eigen vuurtoren of vuurbaak. Voor de Katwijkers is de Vuurbaak altijd van groot belang geweest. In de volksmond werd deze ook wel de “Vierboet” genoemd. Men vertelde dat de kinderen, in plaats van met de ooievaar gebracht, uit deze “Vierboet” kwamen….
Vanaf ongeveer 1913 is de Vuurbaak hier zijn functie kwijt geraakt, omdat er vanaf toen geen schepen meer op het strand aankwamen.
Geopend in de maanden juli en augustus van dinsdag t/m zaterdag van 10.00-12.00 uur en van 14.00-17.00 uur. U kunt genieten van een prachtig uitzicht over Katwijk en de Noordzee.
Molen de Geregtigheid
Molen de Geregtigheid heeft tussen 1933 en 1968 diverse verbeterde wieksystemen gehad.
Bij een brand in 1963 werd de molen inwendig zwaar beschadigd. In 1965 kocht de gemeente Katwijk de molen aan en liet hem in 1968 restaureren, waarbij weer het Oud-Hollandse wieksysteem werd aangebracht. De molen deed vroeger dienst als korenmolen en kan nog steeds als zodanig gebruikt worden.
Geopend voor publiek: op zaterdag van 10.00-17.00 uur en volgens afspraak.
Valkenburgseweg 7, tel. 071-4073267
Het Witte Kerkje aan de Boulevard
In het zeedorp is in het verleden waarschijnlijk een kapel opgetrokken ter ere van Andreas, de beschermheilige van de vissers. Oorspronkelijk stond het bijna in het centrum, maar door duinafslag tijdens verschillende stormen staat het nu langs de kustlijn. Na de verwoesting van de Andreaskerk door de watergeuzen of door de Spanjaarden - of door beiden - werd de kerk rond 1600 herbouwd. De luidklok, die vaak het sluitstuk van de bouw vormde, dateert uit 1594. Als er nog muurschilderingen zichtbaar waren dan zijn ze toen definitief ondergekalkt. De kerk behield lange tijd haar spitse toren, maar tijdens een storm op 29 november 1836 werd de scherpe punt zo beschadigd dat deze moest worden afgebroken. Het jaar daarop kwam er een achtkantige koepel voor in de plaats. Naast de kerk vindt u het authentieke Andreashofje, wat ook een bezichtiging waard is.
In de zomermaanden worden er bij de kerk Carillonconcertseries georganiseerd, die ook buiten de kerk zijn te beluisteren. Kijk voor data bij evenementen.
De Katwijkse Uitwatering
Aan het einde van de Katwijkse Boulevard vindt u het uitwateringskanaal van de Rijn. Dit kanaal is een aantal maal opnieuw aangelegd. Het eerste uitwateringskanaal dateert uit de 16e eeuw. Doordat de Rijn verzandde kon het regen- en rivierwater niet goed meer worden afgevoerd naar zee en moest er een nieuwe manier worden gevonden om het overtollige water kwijt te raken. Er werd een smal kanaal gegraven dat een verbinding moest maken met de zee. Doordat het kanaal later niet verder werd verbreed en verdiept, verzandde deze uitgraving uiteindelijk weer. Wat overbleef was een half kanaal, dat door de Katwijkers spottend het Mallegat werd genoemd. De huidige uitwatering is aangelegd in 1807, terwijl de nieuwe zeesluis in 1984 gebouwd werd.
Katwijks museum
Het Katwijks Museum, op een steenworp afstand van het strand, is gevestigd in een voormalige rederswoning. Deze, door architect Jesse gebouwde woning (1888-1889) is omgevormd tot een bijzonder sfeervol museum met een gevarieerde collectie. Sinds de 16e eeuw werken er schilders in Katwijk. Het hoogtepunt lag in de periode 1880–1914. Toen waren er veel kunstenaars uit binnen- en buitenland in het dorp actief. Sommigen vestigden zich in Katwijk zoals Jan Toorop, B.J Blommers en Willy Sluiter. Zij speelden een belangrijke rol in de groeiende kunstenaarskolonie die vooral bestond uit volgelingen van de Haagse School. Zij werden geboeid door het vissersleven. Schilderijen, grafi sche kunst en ook beeldhouwwerk van deze kunstenaars zijn te zien in de vaste collectie. Het hele jaar door worden wisselende tentoonstellingen georganiseerd. Daarbij wordt ook aandacht geschonken aan het werk van hedendaagse kunstenaars. In de botenhal toont een verzameling scheepsmodellen de ontwikkeling van Katwijkse schepen die gebruikt werden in de visserij tussen 1600 en 1950. Ook een model van het hospitaalkerkschip De Hoop II, dat de vissers zo nodig te hulp schoot, is daar te zien. Verder zijn er werktuigen te zien die een relatie hebben met de visserij.
Ook de Katwijkse klederdracht ontbreekt niet. In wisselende opstellingen wordt een beeld gegeven van de soms verrassend kleurrijke ontwikkeling hiervan. Op de bovenste verdieping is een opstelling over de Romeinse geschiedenis van Katwijk te vinden. In een strandhokje kan het echte Katwijkse dialect worden beluisterd. Tenslotte kan men in de zomermaanden een kijkje nemen in de voormalige vuurtoren. Hier is een kleine vaste expositie te zien over de geschiedenis van de Vuurbaak, die stamt uit 1605. Vanaf de toren heeft men een prachtig uitzicht. Het Katwijks Museum bevindt zich in het centrum van Katwijk en ligt op loopafstand van de Boulevard, het strand en de zee.
Toegangsprijzen
Volwassenen: € 3,50
Kinderen, 12 jaar en 65+: € 1,80
Groepen > 20 personen: € 2,50
Museumjaarkaart gratis
Openingstijden
Dinsdag t/m zaterdag 10.00 – 17.00 uur (m.u.v. feestdagen)
Adres
Voorstraat 46
2225 ER Katwijk
071 – 401 30 47
www.katwijksmuseum.nl
info@katwijksmuseum.nl
Museum Het Spinozahuis
De wereldberoemde fi losoof Benedictus de Spinoza (Amsterdam 1632 – Den Haag 1677) woonde van 1661 tot 1663 in Rijnsburg. Dit dorp was in die tijd een vrijplaats voor ‘collegianten’, een ondogmatische protestante stroming waaronder hij vrienden had. In de woning van de chirurgijn Hooman had hij een kleine kamer, waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep. Daar was het dat hij zijn overpeinzingen met de ganzenpen neerschreef. Hier ontstond Spinoza’s enige werk dat onder zijn naam zou verschijnen, namelijk de uit 1663 daterende inleiding tot de wijsbegeerte van Descartes. Ook schreef hij er de eerste proeven van zijn voornaamste werk de Ethica. Spinoza schreef in het Latijn, de taal van de wetenschappers in die tijd. Uit overlevering wist men dat Spinoza in Rijnsburg in een voormalig chirurgijnswoning had gewoond, met in de gevel het laatste couplet van de Maysche Morgenstondt van Dirck R. Camphuysen: Ach! Waren alle Menschen wijs; En wilden daarbij wel! De Aard waar haar een Paradijs, Nu isse meest een Hel. In 1896 werd het huis aangekocht en een vereniging opgericht, die er een bescheiden museum heeft ingericht dat in 1899 werd geopend.
De bibliotheek, die Spinoza volgens de boedelbeschrijving bij zijn dood in 1677 bezat, kon worden gereconstrueerd. De perkamenten en leren banden vormen nu een verzameling die uniek is in de wereld. In de museumkamers treft men verder o.a. portretten aan, evenals facsimile’s van brieven en documenten. Ook bevindt zich hier een slijpbank voor het slijpen van lenzen voor onder meer microscopen. Het Spinozahuis bevindt zich op tien minuten loopafstand van het centrum van Rijnsburg, waar aan het Rapenburg een klein beeld van Spinoza is te zien. Verder vindt u in de omgeving het Museum Oud Rijnsburg, de Laurentiustoren uit 1578, een standbeeld van Floris V en een mausoleum ter nagedachtenis aan de Graven van het Hollandse Huis. Tevens zijn bij het mausoleum ook de resten te zien van de vroegere abdij van Rijnsburg.
Toegangsprijzen
Per bezoeker € 1,50
Openingstijden
Maandag t/m vrijdag 10.00 – 12.00 uur en 14.00 – 16.00 uur
Zondag 14.00 – 16.00 uur
Verder is het ook mogelijk een bezoek te brengen op afspraak.
Adres
Spinozalaan 29
2231 SG Rijnsburg
071 – 402 92 09
www.spinozahuis.nl
vspinoza@xs4all.nl
Museum Oud Rijnsburg
Rijnsburg kent een rijke historie die meer dan 1000 jaar terug gaat in de tijd en leidt onder andere naar Rudolfsheim. Deze plaats was in de zesde eeuw een dichtbevolkte plaats aan de oever van de Vliet. In het vroegere graafschap Holland lag er bij Rudolfsheim een verdedigingswerk, waardoor de naam veranderde in ‘Rinasburg’, het huidige Rijnsburg. Rijnsburg stond vroeger bekend om zijn Benedictijner abdij voor adellijke vrouwen, die nauw verbonden was met het Grafelijke Huis van Holland. De abdij is in 1133 gesticht door Petronella van Saksen en had grote kerkelijke en wereldlijke invloed. Naast de Laurentiuskerk zijn de fundamenten van de abdij nog te zien. Naast de kerk bevindt zich ook een mausoleum waar de leden van het Hollandse Grafelijke Huis zijn bijgezet, waaronder Willem I, Floris IV en Floris V. Museum Oud Rijnsburg, gevestigd in een gerestaureerd achttiendeeeuws woonhuis, geeft een indrukwekkende kijk op belangrijke archeologische vondsten. Deze vondsten dateren uit de periode 600 tot 1700. In het museum zijn dorpshistorische voorwerpen, schilderijen, een verzameling van agrarische gereedschappen en een maquette van het vroegere Abdijcomplex te bezichtigen. In het museum zijn het hele jaar door wisselende exposities.
Museum Oud Rijnsburg bevindt zich in het centrum van het dorp Rijnsburg. Op loopafstand vindt u de Laurentiustoren uit 1578, het standbeeld van Graaf Floris V, het mausoleum, de fundamenten van de Romaanse abdijkerk, de historische waterloop ‘De Vliet’ en het Spinozahuis.
Toegangsprijzen
Volwassen: € 1,25
Kinderen < 16 jaar, 65+ en CJP-houders: € 1,00
Leden Genootschap Oud Rijnsburg gratis
Openingstijden
Vrijdag 19.00 – 21.00 uur
Zaterdag 10.00 – 16.00 uur
Adres
Oude Vlietweg 6
2231 CN Rijnsburg
071 – 402 29 61
www.genootschapoudrijnsburg.nl
info@genootschapoudrijnsburg.nl
Museum Oud Valkenburg
Het Zuid-Hollandse Valkenburg kent een rijke geschiedenis die mede te danken is aan de Romeinen. In Valkenburg bewaakten de Romeinen ruim 300 jaar het meest noordelijke deel van het Romeinse Rijk vanuit vesting Praetorium Agrippinae. Valkenburg verkreeg archeologisch internationale allure door de vele opgravingen en vondsten. In Museum Oud Valkenburg wordt een permanente tentoonstelling gehouden over dit Romeinse erfgoed. Het museum is gevestigd in een toren met lift, exact op de plaats van de vroegere Romeinse vesting Praetorium Agrippinae. Vanuit de toren heeft u een mooi uitzicht op het voormalige marinevliegkamp en het oude centrum. De toren is tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest en in 1998 herbouwd. Het museum laat naast een Romeinse tentoonstelling ook wisselende thema’s zien die betrekking hebben op Valkenburg.
Museum Oud Valkenburg bevindt zich aan het Castellumplein. Dit plein is zichtbaar gelegen op een terp, ontstaan door de bouw van de Romeinse vesting. In het plein zijn de contouren van de vesting met bronzen doppen gemarkeerd in het straatwerk. De oude Romeinse heerbaan naar de vesting is gedeeltelijk gereconstrueerd als kunstwerk aan de Torenvlietslaan zo’n 800 meter zuidelijk van het Castellumplein. In de omgeving van het museum vindt u een voet- en fietsveer over de Oude Rijn, dat Valkenburg en Rijnsburg met elkaar verbindt. Valkenburg is landelijk bekend door de oudste paardenmarkt van Nederland, die iedere tweede woensdag van september wordt gehouden.
Toegangsprijzen
Volwassenen: € 1,20
Kinderen t/m 12 jaar: € 0,70
Openingstijden
Zaterdag 10.00 – 12.30 uur
of op afspraak via 071 – 40 75 939
Bezoekadres
Castellumplein 1a, 2235 CN Valkenburg
Postadres
Prof. Dr. W. Glasbergenlaan 11
2235 BP Valkenburg ZH
071 – 407 20 84
www.oudvalkenburgzh.nl
vereniging@oudvalkenburgzh.nl
Vaartijden voet- en fietsveer
Maandag t/m vrijdag 07.30 – 17.30 uur
Zaterdag en zondag 09.00 – 17.00 uur
Nationaal Smalspoormuseum
Stoomtrein Valkenburgse Meer
Laat het heden even voor wat het is en ga terug in de tijd, met een stoomtreinrit. Bij het Nationaal Smalspoormuseum vindt u één van de grootste smalspoorcollecties van Europa. Tientallen originele stoom- en diesellocomotieven, kipkarren, lorries en stroomtrams bieden een unieke kijk in de geschiedenis van het Nederlandse smalspoor. Deze transportmiddelen werden in de vorige eeuw gebruikt bij steenfabrieken, turfwinning en het aanleggen van wegen, dijken en kanalen. Ze behoren tot het nationaal erfgoed. Daarnaast bezit het museum een uitgebreide collectie van historisch fi lm- en fotomateriaal en diverse maquettes uit binnen- en buitenland. Ook buiten het museum is veel plezier te beleven. In een trein getrokken door een eeuwenoude originele stoomlocomotief kunt u een rit maken langs het Valkenburgse Meer. Deze rit duurt 45 minuten en is bij de toegangsprijs inbegrepen. Het Nationaal Smalspoormuseum is gelegen aan het Valkenburgse Meer. Watersporters kunnen hier terecht met hun surfplank. Rondom het meer is een grote ligweide van gras aanwezig. Het Valkenburgse Meer biedt verder diverse wandel- en fi etspaden en een groot gratis parkeerterrein.
Toegangsprijzen
Volwassen: € 6,00
Kinderen 4 t/m 12 jaar en 65+: € 4,00
Normale openingstijden
Elke zaterdag, zondag en op feestdagen van Hemelvaartsdag t/m eind september
(ook met Pasen).
Nationaal Smalspoormuseum 10.30 – 17.00 uur
Vertrektijden stroomtrein 11.30, 13.00, 14.30 en 16.00 uur
Speciale openingstijden
Elke zaterdag tussen Pasen en Hemelvaartsdag en op donderdagen in schoolvakanties.
Nationaal Smalspoormuseum 12.30 – 16.00 uur
Vertrektijden dieseltrein 13.30 en 15.00 uur
Extra rijdagen tijdens schoolvakanties.
Van oktober t/m april: elke tweede zaterdag van de maand excursieritten met rondleiding.
Adres
J. Pellenbargweg 1
2235 SP Valkenburg ZH
071 – 572 42 75
www.smalspoormuseum.nl
info@smalspoormuseum.nl